Białko roślinne kontra zwierzęce – które jest bardziej wartościowe dla naszego organizmu? | Wiedza

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że białko jest niezwykle ważnym elementem naszego pożywienia. A przecież już pochodzenie wyrazu zdradza rolę protein w naszym życiu. Przypomnę tylko, że słowo pochodzi od greckiego wyrazu „protos”, oznaczającego pierwszy element. Jak naprawdę jest z białkiem?

Czy białko jest ważne dla naszego organizmu?

Białko to podstawowa struktura wszelkich żywych komórek. Nie powinien nikogo dziwić głoszony powszechnie pogląd, że białko jest istotą naszego życia. Białko to podstawowa struktura wszelkich żywych komórek. Jest składnikiem: wielu hormonów (np. odpowiedzialnej za właściwe stężenie cukru we krwi insuliny), enzymów (biorących udział w trawieniu: amylazy, lipazy, proteazy), przeciwciał (które przecież warunkują naszą odporność) i mięśni (aktyna i miozyna).

Z czego zbudowane jest białko?

Bardzo dużo mówi się o aminokwasach, niestety niewiele osób wie, czym tak naprawdę są te związki. Aminokwasy to budulec białek, są one połączone ze sobą w łańcuch i ułożone w określonej kolejności zwanej sekwencją. Zarówno białka roślinne, jak i zwierzęce są zbudowane z 20 aminokwasów. Warto dodać, że aminokwasy dzielimy na:

endogenne, które są wytwarzane przez organizm,
egzogenne, których organizm nie potrafi wyprodukować, zatem muszą być dostarczane z pożywieniem. Są to np.: walina, leucyna, izoleucyna, treonina, metionina, fenyloalanina, lizyna i tryptofan.

Z aminokwasami związane są również pojęcia: białko pełnowartościowe i białko niepełnowartościowe. Pierwsze z nich to takie białko, które zawiera aminokwasy w proporcjach niezbędnych dla naszego organizmu. Jeśli jednak występuje niedobór jakiegokolwiek aminokwasu, wówczas takie białko nazywamy niepełnowartościowym. W naszym organizmie białka podlegają procesom rozpadu i tworzenia. Dzieje się tak, ponieważ przyjmowane z pożywieniem proteiny muszą zostać rozłożone do aminokwasów (podczas trawienia w przewodzie pokarmowym). Uwolnione w ten sposób aminokwasy stają się budulcem nowych białek, które powstają w organizmie.

Źródłem pełnowartościowego białka jest m.in. mięso

Gdzie najlepiej szukać białka?

Białko dzielimy na to pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Właściwa dieta powinna zawierać oba źródła białka w odpowiednich proporcjach. Źródłem uważanego za pełnowartościowe białka zwierzęcego są: mięso, ryby, jaja, mleko, sery, jogurty. Źródłem niepełnowartościowego białka są białka roślinne: warzywa, rośliny strączkowe, orzechy i ziarna zbóż. Do niedawna uważano, że źródła niepełnowartościowego białka należy łączyć w jednym posiłku (np. zboża i nasiona roślin strączkowych), aby organizm mógł w odpowiedni sposób je wykorzystać. Okazuje się jednak, że nie jest to konieczne. Niemniej jednak stosując dietę wegetariańską bardzo ważna jest różnorodność produktów roślinnych i komponowanie posiłków w ciągu dnia. Dieta powinna być bogata w kasze i inne nieoczyszczone produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, warzywa, owoce, orzechy i oleje roślinne.

Jak dobrać właściwe proporcje białka?

Optymalna proporcja białek zwierzęcych i roślinnych w zbilansowanej diecie wynosi 1:1. W przeliczeniu 1 gram białka dostarcza 4 kcal energii. W praktyce wygląda to tak, że dobrze skomponowana dieta powinna zawierać produkty z wielu grup, tak by gwarantować odpowiednią jakość białka. Białko pochodzenia roślinnego powinno stanowić 50% ogólnej podaży białka w diecie. Normy Instytutu Żywności i Żywienia jasno określają, że białko powinno stanowić od 10 do 15% dostarczanej energii. Na co dzień powinniśmy więc trzymać się tych wartości, dlatego, że zarówno ich niekontrolowane przekraczanie, jak i zaniżanie pociąga za sobą skutki zdrowotne. Zbyt mało białka w diecie obniża odporność i zaburza rozwój. Duża podaż białka m.in. może obciążać nerki (to jeden z efektów ubocznych diety Dukana).

Najlepszym rozwiązaniem dla naszego organizmu jest jeść zarówno białko pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, najlepiej w proporcji 1:1. Musimy wybierać zatem diety, które w swoich jadłospisach mają zarówno roślinne, jak i „odzwierzęce” źródła białka.