Cukrzyca, sprawdź czy może dotyczyć Ciebie i Twoich bliskich
Cukrzyca – co to naprawdę jest?
Cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów – zwłaszcza oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych [[1]]. Osoba chora na cukrzycę musi kontrolować poziom glukozy we krwi.
W celu określenia stężenia glukozy wystarczy kropla krwi żylnej albo włośniczkowej np. z opuszka palca. Tabela poniżej przedstawia wartości prawidłowe oraz te świadczące o chorobie [[2]].
| Prawidłowa glikemia na czczo | 70–99 mg/dl | 3,9–5,5 mmol/l |
|---|---|---|
| Nieprawidłowa glikemia na czczo | 100–125 mg/dl | 5.6–6.9 mmol/l/l |
| Cukrzyca | ≥126 mg/dl | 7,0 mmol/l |
Czy grozi nam epidemia cukrzycy?
Dane świadczące o powadze sytuacji wspominają, że w 2011 roku na świecie było 366 mln osób chorych na cukrzycę [[3]], podczas gdy w 1980 roku było ich 153 mln [[4]]. Widać zatem, że w ciągu raptem 31 lat liczba chorych na cukrzycę wzrosła o 213 mln! Badania sugerują, że na świecie w ciągu najbliższych 20 lat nastąpi podwojenie liczby chorych na cukrzycę typu 2 (z 100 na 200 milionów osób). W Polsce szacuje się, iż chorych na cukrzycę jest około 2 miliony osób, przy czym prawie połowa z nich nie wie o swojej chorobie [[5]]. Według raportu Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej w Polsce w 2011 roku cukrzyków było 3,1 mln osób, co stanowiło 10,6% dorosłej populacji, a 1 mln osób nie wiedziało że na nią choruje [[6]]. Sytuacja zatem jest bardzo poważna.
Jakie są objawy wskazujące na możliwość występowania cukrzycy?
Tak naprawdę jest ich sporo. Właściwie każdy z nich powinien nas skłonić do sprawdzenia własnego zdrowia.
Objawami, które mogą wskazywać na rozwój cukrzycy są:
- wzmożone pragnienie,
- częste oddawanie moczu,
- nadmierny apetyt,
- utrata masy ciała,
- senność,
- zmęczenie i uczucie osłabienia,
- zmiany skórne o charakterze grzybiczym lub bakteryjnym,
- nieprzyjemny zapach z ust,
- podniesiony poziom cukru w badaniu laboratoryjnym krwi,
- pojawienie się glukozy i acetonu w moczu.
Kto jest w grupie podwyższonego ryzyka?
Jeżeli należysz do osób o podwyższonym ryzyku wystąpienia cukrzycy typu 2, konieczne będzie monitorowanie poziomu glukozy w surowicy krwi. Osoby po 45. roku życia raz na 3 lata powinny zgłosić się na kontrolne badania glikemii. Niezależnie od wieku, badanie to należy wykonać raz w roku u osób:
- z nadwagą lub otyłością
- z nadciśnieniem tętniczym
- z dyslipidemią (nieprawidłowe stężenie lipidów i lipoprotein)
- z cukrzycą występującą w rodzinie (rodzice lub rodzeństwo)
- u kobiet z przebytą cukrzyca ciążową
- u kobiet które urodziły dziecko o masie ciała powyżej 4 kg
- u kobiet z zespołem policystycznych jajników
- mało aktywnych fizycznie
- z chorobą układu sercowo–naczyniowego
- u których w poprzednim badaniu stwierdzono stan przedcukrzycowy
Cukrzyca typu 1
Cukrzyca typu 1 (cukrzyca młodzieńcza, insulinozależna) Jak sama nazwa wskazuje jej objawy pojawiają się zazwyczaj w okresie wczesnego dorastania. Choroba rozwija się wskutek uszkodzenia komórek beta trzustki, mających za zadanie wydzielać insulinę.
Cukrzyca typu 2
Cukrzyca typu 2 (cukrzyca dorosłych, insulinoniezależna) dotyka najczęściej osób dojrzałych. Częstotliwość występowania tego typu choroby dotyczy 90% wszystkich przypadków cukrzycy. Przeważnie dotyka osób po 40. roku życia. U chorych na cukrzycę typu 2 trzustka pracuje prawidłowo, ale tkanki stają się niewrażliwe na insulinę. Dlatego w tym przypadku chory musi przede wszystkim trzymać się ściśle diety. Jeżeli okaże się ona niewystarczająco skuteczna wprowadza się dodatkowo doustne leki przeciwcukrzycowe.
Cukrzyca ciążowa jest rozpoznawalna u kobiet w ciąży po doustnym podaniu glukozy. Konieczne jest szybkie zareagowanie i wprowadzenie specjalistycznej diety cukrzycowej. Nieleczona cukrzyca prowadzi do pojawienia się powikłań zarówno u matki, jak i dziecka. Jeżeli reżim żywieniowy nie pomoże, dodatkowo wprowadza się insulinę. Cukrzyca zazwyczaj cofa się po porodzie, jednakże istnieje duże ryzyko pojawienia się wtórnej cukrzycy typu 2.
Cukrzyca – zalecenia dietetyczne
Dieta jest nieodzownym elementem leczenia cukrzycy. Do najważniejszych wytycznych należy zaliczyć odpowiednio zbilansowaną dietę, opartą o wszystkie grupy nieprzetworzonych produktów spożywczych Poza tym należy dbać o prawidłową masę ciała i dostarczać niezbędną ilość energii wraz z pożywieniem w pięciu, spożywanych regularnie posiłkach. Przy cukrzycy ważne jest, by zrezygnować z cukrów prostych (słodycze, soki, dojrzałe owoce) oraz produktów o wysokim indeksie glikemicznym, ponieważ podnoszą one poziom glukozy we krwi. W diecie powinny pojawić się produkty zawierające dużą ilość błonnika pokarmowego, chude gatunki mięs i ryb oraz wędliny. Konieczna jest również rezygnacja z soli, alkoholu i ograniczenie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego. Chorzy dla własnego dobra muszą także nauczyć się liczyć wymienniki węglowodanowe i zapoznać się z listą produktów o niskim indeksie glikemicznym. W celu ułożenia diety w przypadku zdiagnozowanej cukrzycy należy skonsultować się z diabetologiem lub dietetykiem klinicznym.
Dowiedz się, jak powinna wyglądać dieta, ułożona specjalnie dla Ciebie
Podsumowanie
Z racji wzrastającej częstotliwości zachorowań na cukrzycę, warto raz na pół roku robić ogólne badania krwi. Ważna jest normalizacja masy ciała. Otyłość może przyczynić się do przyspieszenia pojawienia się tej jednostki chorobowej. Wyeliminuj ze swojego jadłospisu produkty o wysokim indeksie glikemicznym. Jeżeli chorujesz na cukrzycę, naucz się właściwie komponować swoje menu.