Otyłość - sprawdź, dlaczego jest tak groźna
Epidemia?
Jak donosi WHO, w 2010 roku około miliard dorosłych osób miało nadwagę, a ponad 300 milionów walczyło z otyłością. Coraz większy odsetek osób cierpi na otyłość również w Polsce. Badania nie kłamią – zaczynamy dorównywać mieszkańcom Stanów Zjednoczonych. Otyłość w Europie dotyczy 10–25% mężczyzn i 10–30% kobiet [[1]]. Co ciekawe, otyłość częściej dotyka mężczyzn niż kobiet [[2]].
Co to jest otyłość?
Otyłość to „stan patologicznego zwiększenia ilości tkanki tłuszczowej w organizmie, będącej integralną składową organizmu” [[3]]. Najprostszym mechanizmem określającym, czy dana osoba cierpi na otyłość jest wskaźnik BMI. Wskaźnik ten określany jest za pomocą stosunku masy ciała (kg) do wzrostu (m) podniesionego do kwadratu. BMI używany jest jako wskaźnik do diagnozowania otyłości u osób dorosłych. Jak możesz go obliczyć dla siebie? To proste! Jeśli ważysz 67 kg i mierzysz 1,67 m, to dzielisz 67 przez wzrost podniesiony do kwadratu – czyli 2,79. Powinnaś otrzymać wynik: 24. Według przyjętej klasyfikacji (poniższa tabela) jest to prawidłowa masa ciała.
| Kategoria | BMI [kg/m2] |
|---|---|
| Niedowaga | <18,5 |
| Norma | 18,5–24,9 |
| Nadwaga | 25,0–29,9 |
| Otyłość I st. | 30,0–34,9 |
| Otyłość II st. | 35,0–39,9 |
| Otyłość III st. | >40 |
Otyłość – jakie są jej przyczyny?
Na początku trzeba zaznaczyć, że rozróżniamy otyłość pierwotną i wtórną. Pierwotna otyłość powstaje w wyniku dostarczania do organizmu nadmiernej ilości energii w stosunku do zapotrzebowania. Do powstania tej otyłości może przyczynić się również siedzący tryb życia i nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Wtórna otyłość to taka, która wywołana jest czynnikami genetycznymi, a także zaburzeniami pracy gospodarki hormonalnej. Winne są również choroby i zażywane leki, które prowadzą do wzrostu masy ciała [[4]]. Otyłość może rozwinąć się wskutek wielu przyczyn, jednak najistotniejszą jest przewlekłe zaburzenie bilansu energetycznego. Nadmierne spożywanie pokarmu należy połączyć z innymi czynnikami biologicznych (np. predyspozycje genetyczne), behawioralne (np. nieradzenie sobie z emocjami), środowiskowe (np. stres) i socjalne (np. ilość pieniędzy przypadająca na żywność w domowym budżecie) [[5]]. Innymi czynnikami prowadzącymi do nadmiernej masy ciała są: dieta wysokoenergetyczna, zbyt duże porcje posiłków, za mała aktywność fizyczna, zaburzenia żywieniowe.
Choroby towarzyszące otyłości
Zgromadzona w organizmie tkanka tłuszczowa może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania wielu układów. Wykazano, iż otyłość prowadzi do nieprawidłowej pracy układu sercowo–naczyniowego. Może wówczas pojawić się nadciśnienie lub choroba niedokrwienna serca. Otyłości towarzyszą również cukrzyca typu 2, zmiany w profilu lipidowym, kamica nerkowa, zespół bezdechu sennego, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, czy choroby pęcherzyka żółciowego. Coraz częściej otyłość łączona jest z pojawieniem się zmian nowotworowych jelita grubego, piersi i endometrium [[6]].
Poniżej znajduje się lista schorzeń, jakie mogą pojawić się u osób otyłych:
- zaburzenia metaboliczne: cukrzyca, insulinooporność, dyslipidemia, zespół metaboliczny, hiperurykemia, dna moczanowa, efekt prozapalny;
- zaburzenia sercowo–naczyniowe: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, niewydolność krążenia, udar, zakrzepica żylna;
- choroby układu oddechowego: astma, niedotlenienie, zespół bezdechu sennego, zespół Pickwicka;
- nowotwory: przełyku, jelita cienkiego, okrężnicy, odbytnicy, wątroby, pęcherzyka żółciowego, trzustki, nerek, białaczka, szpiczak, chłoniak. U kobiet: endometrium, szyjki macicy, jajnika, piersi po menopauzie. U mężczyzn: prostaty;
- zmiany kostno–stawowe (kolan) i bóle stawów;
- choroby przewodu pokarmowego: kamica żółciowa, niealkoholowe stłuszczenie wątroby, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, refluks żołądkowo–przełykowy, przepuklina;
- nietrzymanie moczu;
- zaburzenia płodności: nieregularność miesiączek, bezpłodność, hirsutyzm, zespół policystycznych jajników, poronienia, cukrzyca ciężarnych, nadciśnienie, rzucawka ciążowa, nieprawidłowości płodu, zaburzenia porodu, cięcia cesarskie;
- inne: idiopatyczne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, białkomocz, zespół nerczycowy, zakażenia skórne, obrzęk limfatyczny, powikłania anestezjologiczne, choroby okołozębowe;
- konsekwencje psychologiczne i społeczne: niska samoocena, lęk, depresja, napiętnowanie, dyskryminacja.
Czy otyłość można leczyć?
Postępowanie w leczeniu otyłości powinno podążać w kierunku normalizacji masy ciała i utrzymania jej przez zmianę nawyków żywieniowych. Dodatkowo należy zmniejszyć ryzyko wystąpienia wymienionych chorób współistniejących. Wskazane jest stopniowe wprowadzenie aktywności fizycznej. Osoby z zaburzoną masą ciała często posiadają niską samoocenę, obniżone poczucie własnej wartości, pojawiają się lęki i obciążenia psychiczne. Dlatego w programie redukcji masy ciała konieczna jest współpraca zarówno dietetyka, lekarza rodzinnego, psychologa i trenera. Wówczas osiągane są najlepsze wyniki w terapii odchudzającej.
Dowiedz się, jak powinna wyglądać dieta, ułożona specjalnie dla Ciebie
Podsumowanie
Otyłość dotyczy coraz większej liczby osób, z roku na rok sytuacja pogarsza się. W celu normalizacji masy ciała ważna jest zarówno dieta jaki i odpowiedni poziom aktywności fizycznej. Zadziałanie na organizm wieloma bodźcami na raz przyniesie lepszy i długotrwały efekt. Jeżeli jesteś osobą, która ma problem z masą ciała, nie odkładaj tego problemu na później. Zacznij działać i zrób ten pierwszy krok w stronę zdrowia już dziś!